Kiedyś Doczekamy Muzeum?
czyli neony Kościuszkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej
Centralnym placem KDMu jest plac Kościuszki. Było to ostatnie miejsce we
Wrocławiu, w którym obejrzeć można było tak wiele tradycyjnych neonów.
Neonowym symbolem placu był przy tym oczywiście ruchomy złodziej z reklamy
Ubezpiecz mieszkanie w
PZU.
Plac ten został przeze mnie ochrzczony mianem Muzeum. Postulowałem, by
ochronić atmosferę tego miejsca - tak, aby i przyszłe pokolenia mogły
zobaczyć, jak wyglądała nocna iluminacja miasta z czasów złotych lat neonów.
Niestety - czas płynie nieubłaganie, a na placu zaszły zmiany, których
efekty można było już wcześniej zobaczyć w innych rejonach miasta. Odeszły
kolejne neony, a te, które były remontowane, zmieniły swój wygląd.
Zapraszam zatem na wycieczkę - po tym, czego już nie ma...
KDM bar kawowy restauracja
Niegdyś - szyld lokalu. Dziś mógłby pełnić rolę "tabliczki z nazwą
dzielnicy" (porównaj - rekonstrukcja wyżej). Z całości w tej chwili
pozostał jedynie KDM na dachu i pionowy
bar na elewacji... Pozostałe napisy zdjęto,
by ustąpić miejsca szyldom banku.
ubezpiecz mieszkanie w
PZU
Jeden z najbardziej znanych neonów Wrocławia. Zaprojektowany przez Jerzego
Werszlera, od wielu lat rozświetla dachy północnej pierzei placu.
W 2008 roku przeszedł gruntowny remont, po którym niestety zmienił kolorystykę
i program animacji.
więcej - historia neonu...
Słowo Polskie
popularny dziennik Wrocławia
Bardzo znany neon, długo obecny na dachu hotelu Savoy (pl. Kościuszki 19,
pierzeja wschodnia). Zlikwidowany w grudniu 2005 roku, ustąpił miejsca
kasetonowej reklamie połączonego Słowa Polskiego - Gazety Wrocławskiej.
W tej chwili również i tego tytułu nie ma już na rynku - a kioskarze
na prośbę o Słowo podają po prostu najnowszą mutację gazety...
Ze względu na zabudowę i zadrzewienie placu, zrobienie dobrego zdjęcia neonów
na budynku było dość kłopotliwe. To jednak, że były one chwilami przesłaniane
przez drzewa a następnie - wyłaniały się dość niespodziewanie, tylko dodawało
uroku spacerowi w tym miejscu.
SAVOY
Neon statyczny, umieszczony bezpośrednio nad wejściem do Hotelu.
Ciekawy efekt dało umieszczenie wewnątrz niebieskich obwódek białych neonówek:
I ten neon (jak PZU) zmienił wygląd w 2008 roku. Po poważnej awarii doczekał
się potrzebnego remontu - jednak ze względu na koszty, znacznie ograniczono
liczbę rurek - niebieskie rury zastąpiono białymi, a z wewnętrznych -
w ogóle zrezygnowano.
DAES
...czyli dawna (do 1992 roku) DESA. Neony umieszczone między witrynami
antykwariatu (pl. Kościuszki 15-14, pierzeja południowa). Niegdyś było ich
więcej, do dziś przetrwały jeno dwa.
Neony te są o tyle nietypowe, że zielone rurki mocowane są bezpośrednio do
elewacji budynku. Tylko te świecące na biało posiadają metalową podbudowę...
Co ważne, właściciel antykwariatu deklaruje, że postara się jak najdłużej
utrzymać oryginalne neony w eksploatacji! Właśnie z tego powodu trzeci
egzemplarz, który dotrwał do początku lat 90, został zdjęty - służy bowiem za
dawcę części zamiennych.
Wawel
Obok Desy kiedyś znajdował się sklep ze słodyczami. Piękny neon
zachęcał do wejścia - a wnętrze pamiętające czasy budowy KDMu miało swój
urok. Niestety - czasy się zmieniły, cukierki musiały ustąpić miejsca
poważniejszym najemcom - a neon zastąpił zwykły kaseton...
kwiaty
Kolejny statyczny neon - tym razem nad wejściem do kwiaciarni
(pl. Kościuszki 13, pierzeja południowa).
Wspaniały neon - bardzo prosty, ale jakże piękny...
Niestety - i kwiaciarnia w 2008 roku zakończyła działalność. Jakiś czas lokal
stał pusty, po czym - przy działającym neonie(!) - rozpoczął się remont.
Jego świecenie wydawało się być dobrym znakiem na przyszłość, ale
rzeczywistość okazała się szara i typowa - wiosną 2009 na ścianie pojawił
się kaseton banku. Cieszy jedynie, że neon został odkupiony przez osobę
prywatną i nie skończył na złomowisku.
Salon Prasowy
Neon nad Salonem Prasowym RUCHu (pl. Kościuszki 11, pierzeja południowa).
Zastąpił w tym miejscu neon sklepu filatelistycznego.
Jest on najlepszym dowodem na to, że nawet zmiana najemcy lokalu i
prowadzonego asortymentu nie musi oznaczać zniszczenia dawnego stylu fasady...
Podsumowując - czy kiedyś powstanie muzeum?
No cóż...
Szczerze muszę przyznać, że nie wiem. Niektórym pomysł się podoba. Nie
można jednak nie zauważać, że w mieście trwają dyskusje, czy nawet samą
zabudowę KDMu należałoby objąć jakąkolwiek ochroną. A ograniczenia
konserwatorskie wobec architektury jakoś przecież łatwiej sobie wyobrazić
niż ochronę neonów...
A w przenośni... To już trudniejsze pytanie. Jeśli starczy mi czasu, a
wszystkim, którzy pomagają - zapału; jeśli uda się odnaleźć to, co ktoś skrył
(czyli "wypożyczone" przez jednego z redaktorów prasowych zdjęcia starych
neonów), strona nadal będzie rozbudowywana - powstanie zatem "wirtualne"
muzeum, do którego będzie można wejść, by odkrywać czar dawnych wrocławskich
wieczorów.
Może nawet coś więcej...
Podziękowania
W tym miejscu chciałbym podziękować:
- Janinie Karoluk z Przedsiębiorstwa Produkcji i Montażu Urządzeń
Reklamowych Reklama - za udostępnienie zdjęć z początku lat
dziewięćdziesiątych i pomoc w odszukiwaniu informacji o przeszłości
neonów KDMu;
- Profesor Agnieszce Zabłockiej-Kos - za zachęcanie mnie do opowiadania
o przeszłości wrocławskich neonów i za działania zmierzające do objęcia
ochroną również powojennej architektury miasta (w tym neonów);
- moim Studentom i Współpracownikom - za czujność i raportowanie zmian
w stanie i działaniu neonów w mieście...
Warto zauważyć, że niniejszy opis nie jest kompletny - brak w nim na przykład
niebieskiego neonu sklepu muzycznego, którego relikty widoczne są do dziś
na pierzei zachodniej. Jeśli zatem dysponujesz zdjęciami tego placu z czasów
jego neonowej świetności, lub po prostu informacjami o znajdujących się na nim
neonach - proszę o kontakt.
Бogusław Molecki
Wyjście - strona główna
Ten utwór utwór jest dostępny na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów
zależnych 2.5 Polska.
oprac. Бogusław Molecki,
fot. Janina Karoluk (Słowo Polskie - popularny dziennik Wrocławia, Desa -
Wawel) oraz Adam Molecki (Ubezpiecz mieszkanie w PZU, KDM),
10-07-26
Powered by vi !